Rozwój regionów podstawą stabilnego państwa

Jaka jest rola regionów we współczesnym państwie? Czy polskie obszary mają szansę na rozwój i rywalizację ze swoimi odpowiednikami z państw lepiej rozwiniętych? Czy reforma samorządowa podjęta w 1999 roku była słusznym krokiem? – na te pytania  próbowali odpowiedzieć uczestnicy panelu „Jak stworzyć regiony z krwi i kości?”

Kwestie kształtowania i funkcjonowania regionów dotyczą wielu aspektów społecznych i ekonomicznych. Polskie społeczeństwo od lat charakteryzuje się bardzo niskim poziomem zaufania i współpracy w układach szerszych niż rodzinne i koleżeńskie. Umiejętne wykorzystane poczucia tożsamości regionalnej może być pozytywnym czynnikiem w kreowaniu społeczeństwa obywatelskiego. Region jest doskonałym sposobem na aktywizację ludzi, wspieranie inicjatyw oddolnych oraz rozwój społeczny i ekonomiczny całego kraju.

Paneliści zebrani w Politechnice Warszawskiej reprezentowali zarówno teoretyków zagadnienia, jak również samorządowców zawodowo zajmujących się kształtowaniem i rozwojem regionów. Jednakże porównanie teoretycznych możliwości z rzeczywistymi działaniami podejmowanym w Polsce wypada słabo. Reforma samorządowa rozpoczęta w 1999 roku nie ustrzegła się potknięć i błędnych rozwiązań. Największym problemem jest chaos legislacyjny i niejasny podział kompetencji pomiędzy poszczególnymi organami. Same obowiązki wojewody określają 332 ustawy, a mimo to wiele kwestii pozostaje nierozwiązanych.

Obecny na spotkaniu przedstawiciel rządu, Tomasz Siemoniak, sekretarz stanu w MSWiA, przedstawił plany dotyczące zmian ustroju samorządowego. „Obecnie system prawny jest pełen sprzeczności i paradoksów. Obywatele nie mają jasnej informacji, do kogo zwracać w poszczególnych kwestiach, często nie wiedzą tego nawet urzędnicy" – mówił Siemoniak.

Podstawową kwestią będzie przesunięcie wielu kompetencji na niższe szczeble administracji samorządowej. Dotychczasowe rozwiązania nakładały zbyt wiele obowiązków na organy centralne co utrudniało i spowalniało ich prawidłowe funkcjonowanie. Największe polskie województwa zajmują obszary równe terytorium Danii, a skuteczne zarządzanie nimi jest ogromnym wyzwaniem. Zmiany zakładają rozwiązywanie problemów na poziomie lokalnym bez przeciążania nieistotnymi sprawami najwyższych organów w województwie.

Przedstawiciele samorządów dyskutowali o współpracy pomiędzy regionami oraz efektach reformy samorządowej z 1999 roku. „Pierwsze lata istnienia samorządów były trudne i pod wieloma względami złe. Dopiero pieniądze z programów Unii Europejskiej przyniosły gwałtowny skok jakościowy w działaniach polskiej administracji samorządowej, Od momentu uzyskania dostępu do unijnych funduszy, samorządy zaistniały w świadomości społecznej jako organy mające rzeczywisty wpływ na żucie przeciętnego obywatela” - mówił Marek Woźniak, mówił marszałek województwa wielkopolskiego.

Mimo to w porównaniu do swoich odpowiedników w Unii Europejskiej największe polskie regiony mają jeszcze duże zaległości. Wzorcowym przykładem zarządzania regionami są niemieckie landy. Jednakże dogonienie najlepszych wymaga zwiększenia środków finansowych jakim dysponują polskie regiony. Budżet Bawarii, największego niemieckiego landu stanowi 13% budżetu całego państwa. Dla porównania, województwo mazowieckie będące najbogatszym w Polsce ma dyspozycji pieniądze będące odpowiednikiem zaledwie 1% budżetu kraju.

Polska posiada około 7-8 dużych regionów będących w stanie rywalizować z największymi regionami europejskimi. Województwa samodzielnie nie mają takiego potencjału, dlatego też dla osiągnięcia sukcesu niezbędna jest współpraca ponadregionalna. Dotyczy to zwłaszcza wschodnich województw naszego, które w wyniku historycznych uwarunkowań są najsłabiej rozwinięte i w pojedynkę nie mają szans na szybki i skuteczny rozwój.

Uczestnicy panelu:

• Tomasz Siemoniak – Sekretarz Stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji;
• Marek Woźniak – Marszałek Województwa Wielkopolskiego;
• Dr Grzegorz Kostrzewa-Zorbas – Sejmik Województwa Mazowieckiego

Panel prowadził:

dr Tomasz Zarycki, Uniwersytet Warszawski